Oekraïne monument 'Hedgehog bench'

Op 24 februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen, wat in heel Europa tot grote verontwaardiging leidde. Ook Eindhoven sprak direct zijn solidariteit uit: een dag later werd de Oekraïense vlag gehesen bij het stadhuis. In de jaren daarna bleef de stad op verschillende momenten steun betuigen en hield het gemeentebestuur nauw contact met de Oekraïense gemeenschap in Eindhoven.

In 2024 besloot het gemeentebestuur echter dat de vlag lang genoeg had gehangen. De wens ontstond om de solidariteit op een meer permanente manier zichtbaar te maken. Daarom werd op 24 februari 2026 een nieuw monument onthuld: een bankje op het Clausplein, de ‘Hedgehog Bench’, dat vanaf dat moment symbool staat voor de verbondenheid tussen Eindhoven en het Oekraïense volk. De vlag zal hierna niet meer worden gehesen op het Stadhuisplein.

Wat doet Eindhoven?

Solidariteit tonen met een vlag klinkt mooi, maar wat doet Eindhoven nu daadwerkelijk voor Oekraïne en de vluchtelingen die hierheen zijn gekomen? Alleen een vlag of een monument zou wel erg minimaal zijn. Wie echter iets verder kijkt, ziet al snel dat er veel meer gebeurt. Naast de wettelijke taken, zoals de registratie van vluchtelingen, ondersteunt Eindhoven hen ook met onderdak, begeleiding en hulp bij uiteenlopende problemen. De gemeente werkt daarbij samen met diverse instanties om Oekraïners in de stad zo goed mogelijk te helpen. En niet alleen de gemeente zet zich in: tal van organisaties en vrijwilligers ontplooien initiatieven om steun te bieden.

Opvang van vluchtelingen

Eindhoven was één van de eerste steden in Nederland die vanaf maart 2022 opvang bood aan Oekraïense vluchtelingen. Ook vandaag de dag worden op meerdere locaties in de stad nog steeds mensen opgevangen. Een belangrijk deel daarvan wordt verzorgd door Stichting Springplank. De organisatie omschrijft haar werk als volgt:

"Wat begon als crisisnoodopvang in een evenementenhal met ruimte voor 100 personen, is uitgegroeid tot langdurige opvang van momenteel 750 personen verspreid over vier groepslocaties en veertig losse woningen in de stad. Hier bieden we niet alleen onderdak, maar ook ondersteuning, activiteiten en contact met lokale instanties om integratie te bevorderen."

Springplank biedt dus niet alleen opvang, maar helpt ook bij het vinden van de juiste hulpinstanties en werkt samen met de gemeente en maatschappelijke organisaties om het verblijf zo goed mogelijk te maken.

Stichting Oekraïners in Eindhoven

In Eindhoven ontstond al kort na het uitbreken van de oorlog een stichting die de belangen van Oekraïners in de stad vertegenwoordigt. Deze stichting werkt nauw samen met de gemeente en verschillende andere partijen, altijd met het belang van de Oekraïense gemeenschap voorop. Op de website van de Kamer van Koophandel omschrijft de stichting zichzelf als volgt:

De stichting stelt zich ten doel een platform voor de Oekraïense diaspora in Eindhoven en omgeving te zijn om:

De integratie met behoud van de eigen culturele identiteit, ontwikkeling van sociale en politieke activiteiten van landgenoten, versterking van de goede betrekkingen tussen Oekraïne en Nederland te ondersteunen en te stimuleren;
De maatschappelijke, sociale en culturele integratie in de Nederlandse samenleving van Oekraïners, die zich in Nederland langdurig willen vestigen te bevorderen;
De kennis over Oekraïne, Oekraïense cultuur en identiteit binnen Nederland en wereldwijd te bevorderen en het positieve beeld van Oekraïners en Oekraïne in Nederland en wereldwijd te versterken;
De samenwerking tussen Nederland en Oekraïne op terrein zoals cultuur, onderwijs, gezondheidszorg, sport, economische ontwikkeling, landbouw, infrastructuur, milieu, sociaal of enig andere gebied te bevorderen;
Belangen van Oekraïners in diaspora te vertegenwoordigen; Contacten leggen, coördineren en samenwerken met organisaties en instellingen, die ontwikkeling en bevordering van de Oekraïense nationale identiteit, de Oekraïense taal en cultuur, en Oekraïense historisch en cultureel erfgoed onderhouden en stimuleren;
De humanitaire hulpverlening en ontwikkelingssamenwerking aan Oekraïne en haar burgers en/of instellingen te bieden op zaken van versterken van capaciteit en het vergroten van participatie van achtergestelde groepen in Oekraïne en op zaken van verder ontwikkelen zo een hogere levensstandaard in Oekraïne bereikbaar is.

Naast de formele opvang en de inzet van organisaties zoals Springplank zijn er in Eindhoven talloze andere initiatieven ontstaan. Bewoners zetten inzamelingsacties op of sturen hulpgoederen naar Oekraïne. Lokale bedrijven proberen het bewustzijn over de oorlog levend te houden of zamelen zelf spullen in om te doneren. Ook de bibliotheek speelt een belangrijke rol: naast taallessen bieden zij ondersteuning bij praktische vragen, helpen zij zowel Oekraïners als andere inwoners bij het vinden van betrouwbare informatie over de oorlog en organiseren zij activiteiten die ontmoeting en integratie bevorderen. En dit is slechts een greep uit de vele initiatieven die in de stad zijn ontstaan.

Monument 'Hedgehog bench'

Op dinsdag 24 februari 2026, vier jaar na de start van de Russische invasie in Oekraïne, werd een monument onthuld dat de blijvende solidariteit van Eindhoven met het Oekraïense volk en de hechte band met de Oekraïense gemeenschap in de stad symboliseert. Het monument staat op het Clausplein en dient als een plek van reflectie, verbinding en ontmoeting. Het bestaat uit een zogenoemde ‘Tsjechische egel’ — een obstakel dat wordt gebruikt om vijandige tanks tegen te houden — en een bank met daarop een gedicht. Het gedicht is geschreven door een jonge Oekraïense dichter die in 2024 als soldaat om het leven kwam.

«Коли мене запитають, що таке війна, я без роздуму відповім – імена».

"When I am asked what war is, I will answer without hesitation - names."

De Tsjechische egel verwijst naar de oorlog, maar benadrukt vooral de kracht van cultuur en kunst in het teweegbrengen van verandering.