De Gender in Eindhoven
De Gender is een historisch riviertje dat een belangrijke rol heeft gespeeld in het ontstaan van Eindhoven. Waar de Gender vroeger regelmatig zorgde voor overstromingen, krijgt het water nu opnieuw een plek in het stadsbeeld, als waardevolle natuurlijke structuur die bijdraagt aan een klimaatbestendige stad.
Ooit was de Gender een zelfstandige waterloop die uitmondde in de Dommel, ongeveer op de plek waar nu de Professor Doctor Dorgelolaan de Dommel kruist. Lang geleden lag hier een moerassig gebied dat moeilijk te doorkruisen was. Iets stroomopwaarts liep de Gender door droger terrein, waar het mogelijk was om zowel de Gender als de Dommel over te steken. Op deze strategische plek ontstond een pad met bruggen over beide rivieren.
Dit pad vormde een belangrijke route tussen twee moerasgebieden en lag precies op de handelswegen van ’s‑Hertogenbosch naar Luik en van Turnhout naar Dortmund. Reizigers en handelaren maakten veel gebruik van deze oversteek, waardoor het aantrekkelijk werd om zich hier te vestigen. Er ontstond een kleine woongemeenschap waar tol werd geheven voor het oversteken van de rivieren, een vroege handelsplaats met economische betekenis.
Rond 1100 werd hier een mottekasteel gebouwd. De locatie werd daardoor nog belangrijker, wat uiteindelijk leidde tot het verlenen van stadsrechten in 1232. Zo ontstond Eindhoven: een stad die vandaag bekendstaat om technologie, design en innovatie. De oorsprong van deze stad ligt dicht bij de plek waar de Gender uitmondde in de Dommel.
Vandaag de dag is de Gender op slechts enkele plekken in het centrum van Eindhoven zichtbaar. De oorspronkelijke loop is volledig verdwenen, maar in de toekomst zal de Gender opnieuw uitmonden in de Dommel, waarmee een historisch landschapselement terugkeert in de stad.
De Gender heeft dus een rijke geschiedenis en een grote invloed gehad op de ontwikkeling van Eindhoven. Op deze website worden alle verhalen over dit riviertje verzameld, aangevuld met uitgebreid beeldmateriaal.
Ongeveer op deze plek monde de Gender uit in de Dommel.
Boek
Omdat de Gender zo’n belangrijke functie heeft (gehad) in de stad, verdient dit verhaal meer bekendheid. Nu er steeds meer aandacht is voor het terugbrengen van de Gender in de stad, is het idee ontstaan om een boek uit te geven dat de geschiedenis, betekenis en toekomst van dit riviertje beschrijft.
Om het verhaal zo compleet mogelijk te maken, wordt momenteel uitgebreid onderzoek gedaan naar de Gender en haar omgeving. Heeft u informatie, documenten, foto’s of verhalen die hieraan kunnen bijdragen? Neem dan gerust contact op met Jasper Scheffers Fotografie via het contactformulier onderaan deze pagina. Uw bijdrage wordt zeer gewaardeerd en kan worden meegenomen in het onderzoek.
Verhalen
Onderstaande verhalen gaan over (een deel van) de Gender of de Gender komt voor in de verhalen. Ook de directe omgeving kan hierin behandeld worden. In verschillende verhalen worden termen gebruikt die niet voor iedereen direct duidelijk zijn. Om deze begrippen toch goed toe te lichten, is een terminologie lijst samengesteld. Deze is hier te vinden.
Fotoalbums
Er zijn veel foto’s beschikbaar van de Gender en van de gebieden waar dit riviertje doorheen stroomt of vroeger heeft gestroomd. Om het overzicht te behouden zijn de beelden ingedeeld in verschillende categorieën. Deze indeling helpt u om gericht te zoeken binnen specifieke locaties rondom de Gender en maakt het mogelijk om de ontwikkeling van het riviertje op een overzichtelijke manier te volgen.
Gebieden langs de Gender
De Gender stroomt door meerdere stadsdelen en buurten. Soms is het riviertje duidelijk zichtbaar, op andere plekken moet je goed zoeken. In deze albums worden de verschillende gebieden uitgelicht waar de Gender doorheen stroomt of vroeger heeft gestroomd.
Infrastructuur bij de Gender
Rondom de Gender is veel infrastructuur te vinden. In veel gevallen heeft deze zelfs invloed gehad op de loop van het riviertje. In deze albums worden de belangrijkste infrastructurele punten uitgelicht die langs de Gender liggen of ermee verbonden zijn.
Literatuur over de Gender
Over gender is veel geschreven, maar verrassend genoeg zijn er maar weinig boeken die het onderwerp echt uitdiepen. De beschikbare literatuur hebben we voor je samengevat in onderstaande lijsten. Zo krijg je snel een overzicht van wat er wél te vinden is.
Boeken waarin de Gender of omgeving wordt omschreven:
- "De Rondweg, 10 jaar de verschillen in beeld", een (foto)boek uit 2024 waarin fotograaf Jasper Scheffers de Rondweg in beeld heeft gebracht met foto's uit de periode 2013-2023. ISBN 9789083424101.
- “Eindhoven, stadsontwikkeling 1900-1960” uit 1982, geschreven door Piet Beekman. ISBN 909000405.
- "Eindhoven staat op de kaart" uit 2023 van Jos & Bauke Hüsken, uitgegeven door Lecturis. ISBN 9789462265028.
- "Acht eeuwen Eindhoven" uit 2020 van Jan van Schagen, uitgegeven door Smalltown BV / FRITS Media. ISBN 9789082950526
- "Het begin van een stad als Eindhoven" uitgegeven door "Het Klein Brabants Museum", geschreven door Rene Merckx
- "Sporen onder de Kempische stad" uit 1994 onder redactie van Nico Arts, uitgegeven door Museum Kempenland Eindhoven. ISBN 9072478193
- "Eindhoven met het oog op Strijp" uit 2025, uitgegeven door Lecturis in samenwerking met Eindhoven in Beeld
Websites of pagina's over de Gender:
Artikelen over de Gender
Verhalen over de Gender
Over de Gender en omgeving valt veel te vertellen, op deze pagina zullen daarom meerdere verhalen worden geplaatst. Heeft u ook nog informatie of verhalen over de Gender? Deze informatie is zeker bruikbaar voor het vullen van deze site en eventueel ook voor toekomstige boeken over de Gender. Uw naam kan hierbij als bron worden genoemd, wilt u dit liever niet kunt u dit vermelden in het bericht zelf. Uw mailadres zal worden gebruikt voor als er nog vragen zijn of meer informatie nodig is, of gewoon om een bedankje te sturen. Uw gegevens worden voor deze doeleinden bewaart en niet voor andere doeleinden gebruikt. Uw bericht wordt niet direct op de website geplaatst maar de informatie kan op een later moment in een bericht worden verwerkt.